Tranh cãi nhường đường trên cao tốc: Cần hiểu đúng luật hay chỉ là văn hóa ứng xử?
Nhường đường trên cao tốc: Những hiểu lầm cần tháo gỡ
Trên các tuyến đường cao tốc tại Việt Nam, tình huống xe phía sau liên tục nháy đèn, còi xin vượt dù xe phía trước đã chạy đúng tốc độ tối đa luôn là chủ đề gây tranh cãi gay gắt trong cộng đồng tài xế. Nhiều người cho rằng, khi đã đạt ngưỡng tốc độ cho phép của làn đường, họ có quyền duy trì vị trí và không cần phải nhường đường. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) và các chuyên gia lái xe an toàn, vấn đề này cần được phân tách rạch ròi giữa quy định pháp luật và văn hóa ứng xử.
Quy định pháp luật: Ranh giới giữa tốc độ tối đa và tốc độ tối thiểu
Để giải quyết dứt điểm các tranh cãi, Cục CSGT đã đưa ra hướng dẫn cụ thể dựa trên Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 và Nghị định 168/2024. Nguyên tắc cốt lõi được đặt ra là: Phương tiện di chuyển với tốc độ thấp hơn phải có trách nhiệm đi về phía bên phải theo chiều đi của mình.
1. Trường hợp xe đã đạt tốc độ tối đa
Nếu bạn đang điều khiển phương tiện ở mức 120 km/h trên làn đường quy định tốc độ tối đa 120 km/h, về mặt pháp lý, bạn hoàn toàn không vi phạm nếu tiếp tục duy trì làn đường này dù xe phía sau có xin vượt (trừ trường hợp xe ưu tiên đang làm nhiệm vụ). Pháp luật hiện hành không bắt buộc tài xế phải "nhường" làn cho các xe muốn chạy nhanh hơn ngưỡng quy định của đoạn đường đó.
2. Trường hợp xe chạy dưới tốc độ tối đa
Đây là điểm mà nhiều tài xế thường xuyên mắc lỗi. Nếu bạn chạy 100 km/h trên làn đường cho phép tối đa 120 km/h, việc bám trụ ở làn trái (làn tốc độ cao) vô hình trung đã cản trở dòng giao thông phía sau. Điều này không chỉ gây ùn tắc cục bộ mà còn làm giảm hiệu quả khai thác hạ tầng cao tốc. Theo quy định, nếu tốc độ của bạn thấp hơn khả năng khai thác của làn đường, việc chuyển sang làn bên phải là hành vi bắt buộc để đảm bảo luồng lưu thông thông suốt.
Góc nhìn văn hóa và rủi ro tiềm ẩn
Dù pháp luật có những quy định cứng nhắc, song các chuyên gia từ Car Awards nhấn mạnh rằng văn hóa lái xe đóng vai trò sống còn trong việc đảm bảo an toàn:
- Sự thấu cảm: Trong nhiều trường hợp, xe phía sau nháy đèn có thể vì tình huống khẩn cấp như người nhà đi cấp cứu, xe bị kẹt ga hoặc lỗi kỹ thuật. Nếu điều kiện giao thông cho phép và an toàn, việc nhường đường là một hành động văn minh, giúp giảm thiểu rủi ro cho cả hai phía.
- Nguy cơ từ việc "cản đường": Việc cố tình chạy chậm ở làn trái khiến các xe phía sau phải thực hiện các thao tác chuyển làn liên tục (zig-zag) để vượt phải. Hành động này vô tình tạo ra các "điểm mù" và nguy cơ va chạm dây chuyền rất cao, đặc biệt ở tốc độ lớn trên cao tốc.
- Biển báo khuyến cáo: Hiện nay, nhiều tuyến cao tốc đã cắm biển hướng dẫn đi chậm về phía làn phải. Đây là tiền đề để các cơ quan chức năng tiến tới bổ sung quy định cụ thể hơn về "làn vượt" trong tương lai, tương tự như các quốc gia có hạ tầng giao thông hiện đại.
Lời khuyên từ chuyên gia cho các bác tài
Để hành trình trên cao tốc trở nên an toàn và nhàn nhã hơn, các tài xế nên lưu ý:
- Luôn ưu tiên làn phải: Nếu khả năng vận hành của xe hoặc phong cách lái của bạn dưới tốc độ tối đa của làn đường, hãy chọn làn bên phải. Điều này giúp bạn tự do duy trì tốc độ mong muốn mà không cần bận tâm đến áp lực từ phía sau.
- Quan sát gương chiếu hậu: Thói quen kiểm tra gương giúp bạn chủ động nhận diện xe phía sau từ xa. Nếu thấy một dòng xe dài đang bị cản trở bởi vị trí của mình, hãy chủ động nhường đường khi có khoảng trống an toàn.
- Giữ cái đầu lạnh: Trong mọi tình huống giao thông, việc giữ thái độ bình tĩnh, nhường nhịn sẽ giúp bảo vệ chính bạn và gia đình khỏi những va chạm đáng tiếc từ những xung đột không đáng có trên đường.
Tại DAROTO Giao Thông, chúng tôi tin rằng sự thượng tôn pháp luật kết hợp cùng văn hóa nhường nhịn chính là chìa khóa để giảm thiểu tai nạn, giúp những chuyến đi trên cao tốc luôn an toàn và văn minh.
Nguồn: VnExpress