Làn sóng 'hồi hương' xe hơi Nhật Bản: Bài toán kinh tế hay chiến lược tối ưu lợi nhuận toàn cầu?

Cuộc đổ bộ ngược: Khi “Made in Japan” không còn là thước đo duy nhất

Trong nhiều thập kỷ, cụm từ “Made in Japan” (Sản xuất tại Nhật Bản) đã trở thành biểu tượng cho chất lượng đỉnh cao và độ tin cậy tuyệt đối trong ngành công nghiệp ô tô thế giới. Tuy nhiên, thị trường nội địa Nhật Bản hiện đang chứng kiến một cuộc “đổ bộ ngược” đầy bất ngờ. Thay vì chỉ sử dụng các nhà máy trong nước, các “ông lớn” như Suzuki hay Toyota đang đẩy mạnh việc đưa những chiếc xe được sản xuất tại Ấn Độ hay Thái Lan quay trở lại phục vụ người tiêu dùng quê nhà.

Chi phí nhân công: Động lực chính đằng sau sự thay đổi

Không khó để giải mã xu hướng này. Bài toán kinh tế là yếu tố quyết định khiến các nhà sản xuất Nhật Bản phải cân nhắc lại chuỗi cung ứng toàn cầu. Sự chênh lệch quá lớn về chi phí nhân công giữa Nhật Bản và các thị trường mới nổi đã tạo ra áp lực buộc các hãng xe phải tối ưu hóa biên lợi nhuận.

• Tại Nhật Bản, một công nhân lắp ráp ô tô có mức thu nhập trung bình khoảng 316.000 yen (tương đương 1.900 USD) mỗi tháng.
• Ngược lại, tại Ấn Độ, con số này chỉ dừng lại ở mức 37.073 rupee (khoảng 388 USD) cho một vị trí tương đương.

Khoảng cách lên tới gần 5 lần về chi phí nhân công chính là “mỏ vàng” giúp các doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể ngân sách sản xuất, từ đó tạo ra lợi thế cạnh tranh về giá bán ngay tại thị trường nội địa đắt đỏ.

Suzuki và cuộc lội ngược dòng ngoạn mục

Trong 6 tháng đầu năm nay, số liệu thống kê cho thấy các hãng xe Nhật đã nhập khẩu tổng cộng 72.330 chiếc xe về nội địa, ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 38% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, Suzuki nổi lên như một hiện tượng khi nhập khẩu tới 34.288 xe, tăng 91% và chính thức vượt qua gã khổng lồ Mercedes-Benz để trở thành thương hiệu xe nhập khẩu bán chạy nhất tại Nhật Bản.

Suzuki Jimny Nomade: Quân bài chiến lược

Sự thành công của Suzuki không thể không nhắc đến mẫu xe Jimny Nomade. Được sản xuất tại Ấn Độ, mẫu xe này đã phá vỡ những định kiến về chất lượng xe nhập khẩu. Việc bổ sung phiên bản 4 cửa đã giúp Jimny mở rộng tệp khách hàng đáng kể, với 26.682 chiếc được bán ra chỉ trong nửa đầu năm nay. Kỹ sư trưởng dòng xe này, ông Takamitsu Sasaki, đã thẳng thắn chia sẻ rằng công nghệ sản xuất tại Ấn Độ hiện nay không chỉ cạnh tranh sòng phẳng mà ở một số khía cạnh còn bắt kịp, thậm chí vượt trội hơn so với tiêu chuẩn tại Nhật Bản.

Toyota và chiến lược đa dạng hóa sản phẩm nhập khẩu

Không đứng ngoài cuộc chơi, Toyota cũng đã ghi nhận con số 15.977 xe nhập khẩu về nước trong nửa đầu năm. Động lực chính đến từ dòng bán tải Hilux vốn được lắp ráp tại Thái Lan. Bên cạnh đó, việc Toyota đưa mẫu Land Cruiser FJ sản xuất tại Thái Lan về thị trường nội địa cho thấy chiến lược tận dụng các trung tâm sản xuất vùng của hãng đang đạt hiệu quả cao, giúp đáp ứng linh hoạt nhu cầu thay đổi liên tục của khách hàng.

Những kẻ chậm chân và bài học từ thị trường

Tuy nhiên, không phải mọi thương hiệu đều thành công với chiến lược này. Bức tranh thị trường xe nhập ngược tại Nhật Bản hiện đang có sự phân hóa rõ rệt:

• Honda: Tổng lượng xe nhập khẩu giảm 32%, xuống còn 14.937 xe. Dù đã nỗ lực đưa mẫu CR-V Hybrid từ Thái Lan về nhưng vẫn không bù đắp được sự sụt giảm doanh số của dòng WR-V sản xuất tại Ấn Độ.
• Mazda: Ghi nhận mức giảm 20%, đạt 3.309 chiếc, cho thấy sự thận trọng hoặc khó khăn trong việc điều phối sản xuất và phân phối.

Tương lai nào cho ngành công nghiệp ô tô Nhật Bản?

Việc các hãng xe Nhật Bản gia tăng nhập khẩu xe từ nước ngoài không có nghĩa là họ bỏ rơi các nhà máy trong nước. Thay vào đó, đây là một quá trình tái cấu trúc chiến lược. Các dòng xe phổ thông, có biên lợi nhuận thấp sẽ được đẩy mạnh sản xuất tại các quốc gia có chi phí thấp, trong khi các dòng xe công nghệ cao, xe điện và xe sang vẫn tiếp tục duy trì sản xuất tại Nhật để đảm bảo giá trị cốt lõi của thương hiệu.

Xu hướng này chắc chắn sẽ còn tiếp diễn khi các hãng xe Nhật Bản ngày càng coi trọng tính linh hoạt trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Đối với người tiêu dùng, đây là một tín hiệu tích cực khi họ có nhiều lựa chọn hơn với mức giá hợp lý, đồng thời minh chứng rằng chất lượng sản phẩm ngày nay đã vượt ra ngoài biên giới quốc gia, nhờ sự lan tỏa của công nghệ sản xuất đồng nhất trên toàn cầu.

Nguồn: VnExpress