Góc nhìn từ những cung đường quốc tế: Làm sao để văn hóa lái xe cao tốc tại Việt Nam bớt 'ngợp'?

Từ những chuyến công tác nước ngoài: Sự khác biệt trong văn hóa cao tốc

Trong hành trình công tác thường niên kéo dài từ một đến hai tuần tại nước ngoài, tôi luôn ưu tiên chọn phương thức di chuyển bằng cách thuê xe tự lái. Đối với những người thường xuyên di chuyển tại Mỹ hay châu Âu, việc thuê một chiếc xe để chủ động lịch trình là điều vô cùng thuận lợi. Tuy nhiên, cũng có những ngoại lệ như Nhật Bản – nơi mà các quy định về bằng lái quốc tế và công ước giao thông khiến người mang bằng Việt Nam khó có cơ hội trải nghiệm cảm giác cầm lái.

Những chuyến đi này đã cho phép tôi đặt tay lái lên những cung đường cao tốc thênh thang 10 làn xe tại California, hay dặm dài trên những đoạn Autobahn không giới hạn tốc độ tại Đức. Dù quy mô hạ tầng khác nhau, từ đường 10 làn cho đến những đoạn cao tốc chỉ hai làn xe, cảm giác chung của tôi là sự “nhàn tênh” khi cầm lái. Tại sao lại có sự khác biệt lớn như vậy so với thực tế giao thông tại Việt Nam?

Sự kỷ luật và nhịp độ giao thông: Bài học từ phương Tây

Khi mới bắt đầu làm quen với giao thông nước ngoài, bất kỳ tài xế nào cũng sẽ trải qua cảm giác “ngợp” trước dòng xe cộ hối hả. Tuy nhiên, sự khác biệt nằm ở chỗ: khi đã nhập làn, bạn sẽ bị cuốn theo nhịp độ chung một cách tự nhiên. Đó không phải là tốc độ bạt mạng, mà là tốc độ vận hành ổn định và dễ kiểm soát.

• Tốc độ là sự thống nhất: Tại Mỹ, việc duy trì tốc độ ổn định 70 dặm/giờ (khoảng 113 km/h) là điều đương nhiên. Tài xế không cần phải dí phanh liên tục hay lo lắng về việc giảm tốc đột ngột.
• Làn đường là nguyên tắc sống còn: Hệ thống làn đường được phân chia cực kỳ khoa học. Ai muốn nhanh, hãy chủ động chọn làn trái. Ai muốn duy trì tốc độ ổn định, hãy đi làn phải. Mọi hành động chuyển làn đều được thực hiện dứt khoát và tuân thủ nghiêm ngặt tín hiệu xi-nhan.

Tôi vẫn nhớ mãi hình ảnh trên Autobahn của Đức. Khi tôi đang ổn định ở tốc độ 130 km/h, một chiếc Opel cũ kỹ lướt qua nhẹ tênh, người cầm lái là một cụ bà với tốc độ ước chừng 150 km/h. Điều ấn tượng không phải là tốc độ, mà là sự văn minh: sau khi vượt, cụ bà lập tức xi-nhan phải, trở về làn đường của mình và duy trì khoảng cách an toàn. Ngay cả những siêu xe chạy ở vận tốc 250-300 km/h cũng lướt qua như một làn gió, không gây ra sự hoảng loạn hay bất ngờ cho người cùng lưu thông.

Nhìn lại thực trạng giao thông tại Việt Nam

Trái ngược với sự “nhàn tênh” đó, lái xe cao tốc tại Việt Nam thường là một thử thách về tâm lý. Bạn có thể đang chạy 120 km/h – mức tối đa cho phép – nhưng chỉ sau vài km, bạn buộc phải phanh gấp hoặc đảo làn liên tục vì gặp một phương tiện phía trước đang “lững thững” chạy ở tốc độ 80 km/h ngay làn ngoài cùng.

Vì sao chúng ta chưa thể đạt đến sự văn minh đó?

Theo quan điểm của tôi, việc cải thiện văn hóa giao thông không chỉ nằm ở khâu soạn thảo luật pháp hay lắp đặt camera phạt nguội. Vấn đề cốt lõi nằm ở hai yếu tố:

• Kỹ năng lái xe còn hạn chế: Phần đông tài xế Việt chưa được đào tạo bài bản về kỹ năng phán đoán, giữ khoảng cách và tư duy đi làn đường. Việc “điền vào chỗ trống” hay giữ làn không đúng quy định đã trở thành thói quen xấu.
• Thiếu tư duy nhường đường: Văn hóa “nhường đường” và “tôn trọng không gian của người khác” trên cao tốc vẫn còn là một khái niệm xa xỉ. Nhiều tài xế vẫn giữ tâm lý chiếm hữu làn trái, gây ức chế và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn rất lớn.

Kết luận: Nâng cấp tư duy để làm chủ cung đường

Để giao thông Việt Nam trở nên an toàn và văn minh hơn, luật lệ cần phải nghiêm minh, nhưng chính mỗi tài xế cần phải chủ động nâng cấp kỹ năng của mình. Đừng chỉ coi việc lái xe là đưa phương tiện di chuyển từ điểm A đến điểm B, hãy coi đó là một phần của văn hóa ứng xử công cộng. Khi mỗi người đều biết cách duy trì nhịp độ, tuân thủ làn đường và tôn trọng người khác, cao tốc tại Việt Nam mới thực sự trở thành những cung đường “thênh thang” đúng nghĩa.

Nguồn: VnExpress