Cú hích hạ tầng xe điện: Bộ Công Thương ban hành quy chuẩn mới về trạm sạc
Bước tiến chiến lược cho hạ tầng năng lượng sạch
Việc sở hữu một chiếc xe điện tại Việt Nam đang trở nên thuận tiện hơn bao giờ hết khi Bộ Công Thương vừa chính thức ban hành Thông tư 61, thiết lập bộ quy chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt dành cho trụ và trạm sạc xe điện. Đây được xem là cột mốc quan trọng, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của hệ sinh thái giao thông xanh, đảm bảo tính an toàn, đồng bộ và bền vững trong tương lai gần.
Tại buổi họp báo công bố vào ngày 7/10, ông Phạm Văn Quân - Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) đã khẳng định: Việc xây dựng quy chuẩn này không nhằm mục đích can thiệp vào mô hình kinh doanh của các doanh nghiệp, mà tập trung vào việc kiến tạo "hành lang kỹ thuật" chuẩn hóa, giúp hệ thống vận hành trơn tru, ổn định và bảo vệ an toàn cho lưới điện quốc gia.
4 trụ cột trong bộ quy chuẩn mới
Quy chuẩn mới được thiết kế dựa trên 4 mục tiêu cốt lõi, phản ánh xu hướng sạc thông minh trên toàn cầu:
- An toàn: Đặt tiêu chuẩn cao nhất về phòng chống cháy nổ, an toàn điện cho thiết bị và người dùng.
- Tương thích: Hướng tới việc thống nhất các chuẩn kết nối, giảm thiểu sự phân mảnh kỹ thuật giữa các dòng xe và thiết bị sạc.
- Minh bạch: Đảm bảo thông tin về giá cả, công suất và trạng thái hoạt động được hiển thị rõ ràng cho người tiêu dùng.
- Bảo vệ lưới điện: Kiểm soát tác động của các trạm sạc công suất lớn đến hạ tầng lưới điện địa phương, hướng tới mô hình sạc thông minh điều tiết tải.
Giải mã hiểu lầm về "sạc dùng chung"
Một điểm đáng chú ý là sự hiểu lầm về tính bắt buộc trong việc chia sẻ trạm sạc. Nhiều người lo ngại rằng các hãng xe sẽ phải "mở cửa" trạm sạc của mình cho mọi thương hiệu khác. Tuy nhiên, ông Phạm Văn Quân đã làm rõ: Thông tư 61 quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật thiết bị, không quy định về phương thức kinh doanh.
Các nhà đầu tư vẫn có toàn quyền quyết định chiến lược kinh doanh của mình. Việc cho phép xe thương hiệu khác sử dụng trạm sạc riêng hay không phụ thuộc vào thỏa thuận thương mại giữa các bên. Đây là sự phân định thông minh, vừa đảm bảo sự đồng bộ về hạ tầng, vừa tôn trọng quyền tự do cạnh tranh của các doanh nghiệp.
Bức tranh thị trường trạm sạc Việt Nam hiện nay
Thị trường Việt Nam đang chứng kiến sự phân hóa rõ rệt giữa hai nhóm doanh nghiệp:
Nhóm trạm sạc độc quyền theo hãng
VinFast đang là cái tên dẫn đầu tuyệt đối với mạng lưới V-Green. Với quy hoạch lên tới 150.000 cổng sạc trên toàn quốc, đây là hệ thống có độ phủ lớn nhất. Bên cạnh đó, các thương hiệu như Mercedes-Benz, Porsche, BMW hay các hãng xe Trung Quốc (BYD, Geely) thường phát triển trạm sạc thông qua hệ thống đại lý chính hãng hoặc đối tác dịch vụ chuyên biệt.
Nhóm trạm sạc đa thương hiệu (Third-party)
Đây là mảng kinh doanh đang tăng trưởng nóng với sự tham gia của các cái tên như Eboost, EV One, FUTA EV Power hay Rabbit EV. Đáng chú ý, các đơn vị này đang dần tiến tới việc liên thông hạ tầng. Nền tảng VETC, ví dụ điển hình, đã kết nối khoảng 250 trạm sạc từ nhiều đơn vị khác nhau, giúp tài xế chỉ cần một ứng dụng duy nhất để tìm kiếm, kích hoạt và thanh toán mà không cần bận tâm đến việc trạm đó thuộc về thương hiệu nào.
Bài học kinh nghiệm từ thế giới
Nhìn sang các quốc gia phát triển, lộ trình của Việt Nam đang đi đúng hướng:
- Châu Âu: Áp đặt sự minh bạch tuyệt đối, cấm phân biệt đối xử giữa các nhà cung cấp, buộc các trạm công cộng phải có giá niêm yết rõ ràng.
- Trung Quốc: Đang áp dụng tiêu chuẩn kiểm tra khả năng tương thích toàn diện. Từ năm 2026, các nền tảng tại quốc gia này bắt buộc phải chia sẻ dữ liệu về tình trạng trạm sạc, tạo điều kiện cho trải nghiệm xuyên suốt của người dùng.
- Mỹ: Khuyến khích mạnh mẽ việc kết nối liên mạng, mặc dù vẫn cho phép các hãng giữ chuẩn sạc riêng (như Tesla) tùy theo chiến lược kinh doanh.
Tóm lại, Thông tư 61 của Bộ Công Thương là bước khởi đầu cần thiết để định hình thị trường xe điện Việt Nam theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại. Dù vẫn còn nhiều thách thức trong việc triển khai thực tế, nhưng việc chuẩn hóa từ "gốc" (trụ sạc) sẽ giúp Việt Nam sớm gia nhập cộng đồng các quốc gia sử dụng xe điện hiệu quả, góp phần hiện thực hóa mục tiêu giảm phát thải trong tương lai.
Nguồn: VnExpress